Zeaxanthin (Chiết xuất cúc vạn thọ)
Share this product
Zeaxanthin là gì?
Zeaxanthin là một loại carotenoid thuộc nhóm xanthophyll (một sắc tố thực vật tự nhiên mang màu vàng cam rực rỡ), xuất hiện nhiều ở nhiều loại rau xanh như cải bó xôi, cải xoăn, ớt chuông… nhưng đột phá lớn nhất đến từ hoa cúc vạn thọ (Tagetes erecta).
Zeaxanthin tập trung nhiều ở võng mạc và được tích hợp vào màng tế bào, đặc biệt là các tế bào thần kinh và tế bào mắt. Nhờ cấu trúc đặc biệt, hoạt chất này giúp ổn định màng tế bào, tăng khả năng chống chịu trước các tác nhân oxy hóa và hạn chế quá trình oxy hóa lipid – một nguyên nhân gây tổn thương tế bào trong môi trường thường xuyên tiếp xúc với ánh sáng cường độ cao.
Hình ảnh: Sơ đồ mô tả vị trí của carotenoid, vitamin E và cholesterol trong màng sinh học
Vì sao Zeaxanthin quan trọng với sức khỏe mắt?
Tập trung tại điểm vàng, bảo vệ “tấm lọc” tự nhiên
Tập trung tại điểm vàng, bảo vệ “tấm lọc” tự nhiên
Zeaxanthin là một carotenoid tập trung chủ yếu tại điểm vàng và võng mạc – khu vực then chốt trong việc tiếp nhận và xử lý hình ảnh. Tại đây, Zeaxanthin hoạt động như một bộ lọc quang học tự nhiên, đặc biệt hấp thụ mạnh ánh sáng xanh nằm trong dải bước sóng 400–500nm. Đây là loại ánh sáng năng lượng cao phát ra từ màn hình kỹ thuật số, đèn LED và ánh nắng mặt trời, vốn được chứng minh có thể gây tổn thương oxy hóa lên tế bào thần kinh thị giác nếu tiếp xúc kéo dài.
Nhờ khả năng hấp thụ chọn lọc này, Zeaxanthin giúp làm giảm tác động của ánh sáng gây hại, từ đó bảo vệ võng mạc, làm chậm tiến trình thoái hóa điểm vàng và hỗ trợ duy trì thị lực theo thời gian.
Cải thiện mật độ sắc tố võng mạc
Cải thiện mật độ sắc tố võng mạc
Nhiều nghiên cứu đã chứng minh rằng việc bổ sung zeaxanthin và lutein có thể làm tăng mật độ sắc tố điểm vàng (MPOD) – một chỉ dấu sinh học phản ánh mức độ bảo vệ của võng mạc.
MPOD cao hơn có liên quan mật thiết đến hạn chế nguy cơ thoái hóa điểm vàng do tuổi. Tăng MPOD không chỉ giúp bảo vệ cấu trúc võng mạc khỏi tổn thương quang học mà còn đóng vai trò như một yếu tố dự phòng chiến lược trong bảo vệ thị giác dài hạn.
Nghiên cứu chỉ ra rằng bổ sung ≥20 mg lutein + zeaxanthin/ngày trong 3–12 tháng có thể tăng mật độ sắc tố điểm vàng trung bình khoảng 0,11 OD.
Điều này đồng nghĩa với việc lớp sắc tố điểm vàng dày hơn, giúp võng mạc được bảo vệ hiệu quả khỏi ánh sáng xanh và stress oxy hóa, từ đó bảo vệ mắt lâu dài.
Hỗ trợ ngăn ngừa bệnh lý mắt
Hỗ trợ ngăn ngừa bệnh lý mắt
- Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác: Nhiều nghiên cứu khẳng định Zeaxanthin giảm tỉ lệ AMD tiến triển đến giai đoạn giảm thị lực nghiêm trọng.
- Đục thủy tinh thể: Bổ sung Zeaxanthin giúp cải thiện khả năng chống oxy hóa, giảm hình thành protein bị biến tính trong thủy tinh thể.
- Chứng khô mắt, hội chứng thị giác màn hình: giảm mỏi mắt, nhức mắt, kích ứng khi phải nhìn lâu màn hình.
Nghiên cứu AREDS2 về Zeaxanthin cho bệnh thoái hoá điểm vàng do tuổi tác
AREDS2 (Age-Related Eye Disease Study 2) là một nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn do Viện Mắt Quốc gia Hoa Kỳ (NEI – National Eye Institute) thực hiện. Đây được xem là một trong những nghiên cứu nền tảng và có ảnh hưởng sâu rộng trong lĩnh vực nhãn khoa, đặc biệt liên quan đến phòng ngừa và kiểm soát các bệnh lý thoái hóa điểm vàng do tuổi tác (AMD).
Kết quả chính của AREDS2 liên quan đến Zeaxanthin
Trong nghiên cứu AREDS2, hơn 4.000 người tham gia đã được theo dõi trong 5 năm khi sử dụng công thức bổ sung chứa 10 mg Lutein và 2 mg Zeaxanthin mỗi ngày. Kết quả cho thấy:
- Giảm 10% nguy cơ AMD tiến triển ở nhóm bổ sung Lutein + Zeaxanthin so với nhóm không bổ sung thêm
- Tuy nhiên, ở nhóm người có lượng lutein + Zeaxanthin trong khẩu phần ăn thấp nhất, việc bổ sung giúp giảm 26% nguy cơ tiến triển của AMD thể nặng. Điều này cho thấy nhóm thiếu hụt carotenoid từ thực phẩm sẽ hưởng lợi lớn từ bổ sung.
- Khi so sánh trực tiếp giữa hai nhóm bổ sung Lutein + Zeaxanthin và Beta-carotene, nhóm sử dụng Lutein + Zeaxanthin có tỷ lệ mắc AMD tiến triển thấp hơn 10%. Quan trọng hơn, Beta-carotene được phát hiện làm tăng nguy cơ ung thư phổi ở người hút thuốc, trong khi Lutein + Zeaxanthin không gây ra rủi ro này.
- Từ nghiên cứu đã góp phần làm thay đổi công thức bổ sung dinh dưỡng chính thức cho bệnh nhân AMD: thay thế Beta-carotene bằng Lutein + Zeaxanthin trong các chế phẩm hỗ trợ mắt.
Ngoài lề: Zeaxanthin đối với sức khỏe da?
Ngoài vai trò nổi bật trong việc bảo vệ võng mạc, Zeaxanthin cũng được chứng minh là có tác dụng bảo vệ làn da khỏi tác hại của tia UV, giảm sự hình thành nếp nhăn và cải thiện màu da.
Chống tia UV, bảo vệ da khỏi ánh nắng mặt trời
Zeaxanthin có khả năng hấp thụ ánh sáng xanh và tia UV, tích lũy tại lớp biểu bì và hạ bì, từ đó giúp giảm cháy nắng, bảo vệ DNA khỏi tổn thương do tia cực tím, đồng thời trung hòa gốc tự do, ngăn phá hủy collagen và elastin
Một nghiên cứu cho thấy: bổ sung Zeaxanthin + Lutein trong 12 tuần giúp tăng gần 4 lần khả năng chống nắng đáng kể so với nhóm không bổ sung.
Cũng trong một nghiên cứu khác: Kết hợp Lutein và Zeaxanthin isomer (L/Zi) trong 12 tuần đã giúp cải thiện độ ẩm, độ đàn hồi và khả năng bảo vệ da khỏi tia UV ở phụ nữ trung niên khỏe mạnh.
Cụ thể, chỉ số MED (liều gây đỏ da tối thiểu) – phản ánh khả năng chống nắng tự nhiên của da – đã tăng đáng kể ở nhóm sử dụng, gần gấp đôi so với nhóm dùng giả dược. (Hình bên)
Liều dùng của Zeaxanthin
- 2 mg/ngày: Đây là liều phổ biến trong nhiều sản phẩm, được xem là an toàn và bắt đầu mang lại lợi ích tiềm năng.
- 10 mg/ngày: Liều thường dùng trong nghiên cứu AREDS2 (kết hợp với 10 mg Lutein) được chứng minh giúp tăng mật độ sắc tố hoàng điểm và cải thiện sức khỏe mắt.
- Theo EFSA cho thấy liều Zeaxanthin đến hơn 53 mg/ngày an toàn trong thời gian lên tới 6 tháng, chưa ghi nhận tác dụng phụ nghiêm trọng nào.
Ứng dụng
- Viên nhộng/viên mềm: Đây là dạng phổ biến nhất, thường kết hợp Zeaxanthin và Lutein, đôi khi bổ sung thêm vitamin A, C, E, kẽm để tăng cường hiệu quả bảo vệ mắt và chống oxy hóa.
- Viên nang mềm trong dầu cá: Zeaxanthin là hoạt chất tan trong dầu, nên thường được pha trong dầu đậu nành, dầu tảo hoặc dầu cá để cải thiện hấp thu. Hiệu quả tối ưu khi dùng sau bữa ăn có chất béo.
- Nước uống/si rô: Phù hợp cho người không thích uống viên, dạng này thường kết hợp Zeaxanthin với các chiết xuất thảo dược, vị dễ uống, phù hợp với cả người lớn tuổi và trẻ em.
- Tinh chất dạng nước hoặc dầu: Có thể nhỏ trực tiếp lên salad, thực phẩm, smoothie… thuận tiện cho người muốn bổ sung hàng ngày mà không dùng viên uống.
Tài liệu tham khảo:
- Manikandan, R., Thiagarajan, R., Beulaja, M., Sudhandiran, G., & Arumugam, M. (2016). Zeaxanthin and ocular health, from bench to bedside. Fitoterapia, 109, 58–66. https://doi.org/10.1016/j.fitote.2015.12.009
- Demmig-Adams, B., López-Pozo, M., Stewart, J. J., & Adams III, W. W. (2020). Zeaxanthin and lutein: Photoprotectors, anti-inflammatories, and brain food. Molecules, 25(16), 3607. https://doi.org/10.3390/molecules25163607
- Juturu, V., Bowman, J. P., & Deshpande, J. (2016). Overall skin tone and skin-lightening-improving effects with oral supplementation of lutein and zeaxanthin isomers: A double-blind, placebo-controlled clinical trial. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology, 9, 325–332. https://doi.org/10.2147/CCID.S115519