GABA (Gamma-Aminobutyric Acid)
Gamma-Aminobutyric Acid (GABA) là chất dẫn truyền thần kinh ức chế quan trọng nhất trong hệ thần kinh trung ương. GABA có vai trò điều hòa hoạt động của các tế bào thần kinh, giúp giảm kích thích quá mức, tạo cảm giác thư giãn và hỗ trợ duy trì trạng thái cân bằng của não bộ.
Hiện nay, GABA được ứng dụng rộng rãi trong các sản phẩm hỗ trợ cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng, tăng cường thư giãn và hỗ trợ sức khỏe thần kinh.
GABA là một acid amin không tham gia cấu tạo protein nhưng có vai trò thiết yếu trong quá trình dẫn truyền thần kinh. Khi nồng độ GABA suy giảm, hoạt động kích thích của hệ thần kinh có thể tăng lên, làm gia tăng tình trạng căng thẳng, lo âu và khó ngủ.
GABA sử dụng trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe hiện nay thường được sản xuất bằng công nghệ lên men sinh học, có độ tinh khiết cao và phù hợp với nhiều dạng bào chế như viên nang, viên nén, bột hòa tan và đồ uống chức năng.
Nguồn gốc
Ngoài lượng GABA được tổng hợp tự nhiên trong cơ thể, hoạt chất này còn được tìm thấy trong một số thực phẩm như gạo lứt nảy mầm, đậu nành, trà và các sản phẩm lên men.
Đối với nguyên liệu thương mại, GABA thường được sản xuất bằng công nghệ lên men từ nguồn nguyên liệu thực vật như gạo, giúp tạo ra GABA có độ tinh khiết cao, đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trong thực phẩm bảo vệ sức khỏe và thực phẩm chức năng.
Công dụng
Hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ
Hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ
GABA giúp cơ thể thư giãn trước khi ngủ, hỗ trợ rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ, đặc biệt ở những người thường xuyên căng thẳng hoặc ngủ không sâu giấc.
Hỗ trợ giảm căng thẳng và lo âu
Hỗ trợ giảm căng thẳng và lo âu
Thông qua việc điều hòa hoạt động thần kinh, GABA giúp giảm cảm giác căng thẳng, hỗ trợ thư giãn tinh thần và cải thiện trạng thái cân bằng cảm xúc.
Hỗ trợ sức khỏe não bộ
Hỗ trợ sức khỏe não bộ
GABA góp phần duy trì sự cân bằng giữa các tín hiệu kích thích và ức chế trong não, từ đó hỗ trợ hoạt động bình thường của hệ thần kinh và bảo vệ chức năng nhận thức.
Hỗ trợ kiểm soát huyết áp
Hỗ trợ kiểm soát huyết áp
Một số nghiên cứu cho thấy GABA có thể hỗ trợ duy trì huyết áp trong giới hạn bình thường ở những người có huyết áp cao nhẹ khi kết hợp với chế độ ăn uống và lối sống lành mạnh.
Bằng chứng lâm sàng
Hiệu quả của GABA đối với giấc ngủ và sức khỏe thần kinh đã được đánh giá trong nhiều nghiên cứu lâm sàng.
Một nghiên cứu ngẫu nhiên, mù đôi của Yamatsu và cộng sự (2016) cho thấy việc bổ sung 100 mg GABA trong 4 tuần giúp rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ và cải thiện chất lượng giấc ngủ ở người gặp khó khăn khi ngủ so với nhóm giả dược.
Bên cạnh đó, nghiên cứu của Abdou và cộng sự (2006) ghi nhận rằng sử dụng GABA tự nhiên có nguồn gốc từ gạo giúp tăng hoạt động sóng alpha trên điện não đồ chỉ sau khoảng 30–60 phút. Sóng alpha là chỉ dấu của trạng thái thư giãn, đồng thời người tham gia cũng ghi nhận mức độ căng thẳng giảm đáng kể so với trước khi sử dụng.
Ngoài ra, một số nghiên cứu trên người trưởng thành cho thấy GABA có thể góp phần cải thiện phản ứng của cơ thể trước stress, hỗ trợ thư giãn tinh thần và nâng cao chất lượng cuộc sống khi sử dụng đều đặn.
Mặc dù các kết quả ban đầu rất tích cực, vẫn cần thêm nhiều thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn để xác nhận đầy đủ hiệu quả của GABA trên các nhóm đối tượng khác nhau.
Liều dùng an toàn
Các nghiên cứu lâm sàng thường sử dụng GABA với liều từ 100–300 mg/ngày để hỗ trợ thư giãn và cải thiện giấc ngủ.
- 100 mg/ngày: Hỗ trợ thư giãn và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
- 100–200 mg/ngày: Hỗ trợ giảm căng thẳng và lo âu.
- 200–300 mg/ngày: Được sử dụng trong một số nghiên cứu đánh giá tác động đối với huyết áp và chức năng thần kinh.
GABA nhìn chung được dung nạp tốt ở người khỏe mạnh. Một số trường hợp có thể gặp buồn ngủ nhẹ hoặc cảm giác thư giãn quá mức khi sử dụng liều cao. Người đang mang thai, cho con bú hoặc sử dụng thuốc điều trị thần kinh nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi sử dụng.
Tài liệu tham khảo
- Yamatsu A, et al. (2016). Effects of oral gamma-aminobutyric acid (GABA) administration on sleep and its absorption in humans. Food Science and Biotechnology, 25(2), 547–551.
- Abdou AM, Higashiguchi S, Horie K, et al. (2006). Relaxation and immunity enhancement effects of gamma-aminobutyric acid (GABA) administration in humans. BioFactors, 26(3), 201–208.
- Diana M, Quílez J, Rafecas M. (2014). Gamma-aminobutyric acid as a bioactive compound in foods: A review. Journal of Functional Foods, 10, 407–420.
- Ngo DH, Vo TS. (2019). An Updated Review on Pharmaceutical Properties of Gamma-Aminobutyric Acid. Molecules, 24(15), 2678.
- Oketch-Rabah HA, et al. (2021). United States Pharmacopeia (USP) Safety Review of Gamma-Aminobutyric Acid (GABA). Nutrients, 13(8), 2742.